Webhook nədir və biznes workflow-larında necə işləyir

Qısa cavab

Webhook bir sistemdə hadisə baş verəndə həmin sistemin başqa sistemə avtomatik göndərdiyi bildirişdir. Texniki olaraq bu, əvvəlcədən verilmiş ünvana (URL) göndərilən HTTP sorğusudur və içində hadisənin məlumatı olur: «yeni lead yarandı, adı belədir, nömrəsi budur». Biznes workflow-larında webhook sistemləri «xəbərdar edir»: CRM-in hər beş dəqiqədən bir «yeni nə var?» deyə soruşmasına ehtiyac qalmır, məlumat hadisə anında gəlir. Etibarlı webhook üçün üç şey lazımdır: qəbul edən tərəfin tez cavab verməsi, uğursuz göndərişin təkrarlanması və göndərənin həqiqiliyinin yoxlanması.

Sadə izah: zəng et, mən sənə xəbər verərəm

İki yol var ki, bir sistem digərindəki dəyişikliyi bilsin. Birinci yol — soruşmaq: CRM hər beş dəqiqədən bir çat platformasına «yeni lead var?» sualı göndərir. Çox vaxt cavab «yox»dur, amma sorğular gedir, lead isə beş dəqiqəyə qədər gecikir. İkinci yol — webhook: çat platformasına deyirsiniz «yeni lead olanda bu ünvana xəbər ver». Hadisə baş verən kimi bildiriş gəlir, boş sorğu yoxdur.

Gündəlik misal: poçt şöbəsinə hər gün gedib bağlamanın gəlib-gəlmədiyini soruşmaq əvəzinə, bağlama gələndə SMS almaq.

Webhook-un dörd hissəsi

1. 1HadisəNə baş verdi: «lead.created», «call.completed», «order.paid».
2. 2Məlumat (payload)Hadisənin detalları, adətən JSON formatında: kim, nə, nə vaxt.
3. 3Ünvan (endpoint)Qəbul edən sistemin URL-i — bildirişin göndərildiyi yer.
4. 4İmza və ya açarQəbul edənin bildirişin həqiqətən gözlənilən göndərəndən gəldiyini yoxlaması üçün.

Webhook və API: fərq nədir

API ilə siz soruşursunuz: «bu sifarişin statusu nədir?» — və cavab alırsınız. Webhook ilə sistem özü deyir: «sifarişin statusu dəyişdi». API-ni lazım olanda çağırırsınız, webhook isə hadisə baş verəndə gəlir. Real inteqrasiyalarda ikisi birlikdə işləyir: webhook «nəsə dəyişdi» deyir, qəbul edən sistem isə lazım olsa API ilə tam məlumatı soruşur.

Biznes workflow-larında nümunələr

• Çatda nömrə yazıldı → webhook → CRM-də lead yarandı və menecerə tapşırıq düşdü.
• AI zəngi bitdi → webhook → zəng nəticəsi və xülasə müştəri kartına yazıldı.
• Lead-in statusu «qazanıldı» oldu → webhook → mühasibat sistemində hesab-faktura hazırlanmağa başladı.
• Ödəniş keçdi → webhook → sifariş sistemində status dəyişdi, müştəriyə təsdiq getdi.
• Müştəri bilik bazasında olmayan sual verdi → webhook → məsul şəxsə bildiriş.

Etibarlılıq: webhook itə bilər

Webhook-un ən böyük riski səssiz uğursuzluqdur: göndərən bildirişi göndərir, qəbul edən sistem o an işləmir, lead isə heç yerə düşmür və heç kim bilmir. Etibarlı webhook üçün qaydalar:

• Qəbul edən tərəf bildirişi tez təsdiqləyir (adətən 2xx cavab), ağır işi isə sonra, növbədə görür.
• Göndərən uğursuz göndərişi müəyyən fasilələrlə təkrarlayır.
• Qəbul edən eyni bildirişin iki dəfə gəlməsinə hazırdır — təkrar dublikat yaratmamalıdır.
• Hadisələrin sırası qarışa bilər — «status dəyişdi» «yaradıldı»dan əvvəl gələ bilər.
• Uğursuz göndərişlər jurnalda görünür və kimsə onlara baxır.

Təhlükəsizlik

Webhook ünvanı internetdə açıqdır, ona görə istənilən adam ora sorğu göndərə bilər. Qorunmaq üçün: yalnız HTTPS istifadə edin, göndərənin imzasını və ya gizli açarını yoxlayın, bildirişə yalnız lazım olan məlumatı qoyun (tam söhbət mətni lazım deyilsə, göndərməyin) və ünvanı kodda və ya açıq sənəddə saxlamayın. Şəxsi məlumat ötürülürsə, bu da şirkətin məlumat qaydasına uyğun olmalıdır.

Webhook qurarkən nə soruşmaq lazımdır

• Hansı hadisələr göndərilir və hər birinin məlumat nümunəsi necədir?
• Uğursuz göndəriş neçə dəfə və hansı fasilələrlə təkrarlanır?
• Göndərənin həqiqiliyi necə yoxlanılır?
• Göndərişlərin jurnalı haradadır və kim baxa bilər?
• Test üçün ayrıca ünvan və test hadisəsi göndərmək mümkündürmü?

Bu sualları inteqrasiya sənədinə yazmağın qaydasını API inteqrasiyası üçün tələblər sənədi yazısında göstərmişik.

Proqramçı olmadan webhook

Webhook qəbul etmək üçün hər dəfə ayrıca kod yazmaq lazım deyil. İnteqrasiya platformaları (iPaaS) webhook-u qəbul edib məlumatı başqa sistemə ötürə, sahələri çevirə və sadə şərtlər qoya bilir. Kiçik və orta şirkət üçün bu, çox vaxt ən sürətli yoldur. Amma iki şeyi nəzərə alın: ara xidmət də məlumatı emal edir — şəxsi məlumatın harada saxlandığını yoxlayın — və onun da xətaları var, ona görə uğursuz göndərişləri orada da izləmək lazımdır. Kritik axınlar üçün isə çox vaxt birbaşa və test olunmuş inteqrasiya daha etibarlıdır.

İllüstrativ nümunə

Bu, illüstrativ nümunədir. Təmir şirkəti çat platformasından lead-ləri CRM-ə webhook ilə ötürür. Bir bazar günü CRM-in serveri yenilənir və iki saat işləmir. Göndərən tərəf təkrar cəhd etmirdi — həmin iki saatın lead-ləri itdi və bazar ertəsi təsadüfən aşkar olundu.

Düzəliş: göndərən tərəfdə təkrar cəhd qaydası, qəbul edən tərəfdə isə eyni lead-in iki dəfə yaranmaması üçün yoxlama əlavə olundu. Uğursuz göndərişlər üçün IT-yə bildiriş quruldu.

Tipik səhvlər

• Webhook-u «qur və unut» kimi görmək — uğursuz göndərişlərə heç kim baxmır.
• Təkrar cəhdə hazır olmamaq — eyni lead iki dəfə yaranır.
• İmza yoxlaması olmadan açıq ünvan.
• Lazımsız məlumatı, xüsusilə şəxsi məlumatı göndərmək.
• Test hadisəsi ilə yoxlamadan canlıya çıxmaq.

Məhdudiyyətlər

Webhook yalnız hadisə haqqında xəbər verir; qəbul edən sistemin nə edəcəyini o müəyyən etmir. Çox yüksək həcmdə webhook-lar qəbul edən sistemi yükləyə bilər, ona görə növbə lazımdır. Bəzi köhnə sistemlər webhook qəbul edə bilmir — onlar üçün ara xidmət və ya fayl ilə ötürmə lazım olur.

Vexvon-da webhook

Vexvon yeni lead, tamamlanmış zəng və dəyişən status kimi hadisələri baş verən anda webhook ilə şirkətin öz sisteminə göndərə bilir. Əks istiqamətdə isə şirkət öz API-sini AI-yə alət kimi təqdim edir və bot, məsələn, «sifarişim haradadır?» sualında həmin API-ni çağırır. Lead-ləri Bitrix24-ə ötürmək üçün isə hazır qoşulma var. Ətraflı: inteqrasiyalar.

Növbəti addım

Hazırda sistemləriniz arasında əl ilə köçürülən bir məlumatı tapın — məsələn, çatdan CRM-ə lead. Onun üçün hadisə, məlumat və qəbul edən ünvanı bir səhifədə yazın. Çatbotun API və webhook arxitekturasını çatbot API və webhook inteqrasiyası yazısında, ümumi inteqrasiya qatlarını isə enterprise AI inteqrasiyası yazısında izah etmişik. Digər yazılar enterprise inteqrasiya bölməsindədir; webhook-larınızı demo zamanı birlikdə planlaşdıra bilərik.